AktualnePlanowane
Archiwum
Wystawa czasowa: Mozaiki z Rawenny
A A A
Data rozpoczęcia: 26-05-2017
Data zakończenia: 31-08-2017
 
Rawenna, stolica mozaiki

Rawenna, starożytne miasto położone na północnym wybrzeżu Adriatyku, tysiąc pięćset lat temu było stolicą Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego, stolicą pierwszego króla Gotów Teodoryka i europejską stolicą Cesarstwa Bizantyjskiego.

Owa znamienita epoka pozostawiła w Rawennie wspaniałe dziedzictwo budowli sakralnych ozdobionych mozaikami stanowiącymi najbogatszy na świecie zespół z V i VI wieku, przewyższający, ze względu na wartość artystyczną i znaczenie ikonologiczne, mozaiki zachowane we wszystkich innych miastach świata antycznego i klasycznego, zarówno na wschodzie jak i na zachodzie. Z tego powodu UNESCO w roku 1997 wpisało na listę światowego dziedzictwa siedem raweńskich budowli sakralnych, w których wnętrzach zachowały się słynne mozaiki eksponowane na tej wystawie.  

Sztuka mozaiki nie narodziła się w Rawennie, lecz w Rawennie osiągnęła najwyższy wyraz ekspresji. To właśnie w mozaikach raweńskich narodziła się ikonologia chrześcijańska, realistyczna i symboliczna zarazem, z widocznymi wpływami rzymskimi i bizantyjskimi, stanowiąca punkt wyjścia dla historii sztuki.

Sztuka mozaiki

Mozaika, zrodzona w okresie przedrzymskim, w gorących promieniach słońca Morza Śródziemnego, pośród ludów chaldejskich, punickich, syryjskich i greckich, znajduje systematyczne i imponujące zastosowanie w epoce cesarstwa rzymskiego, stając się najbardziej rozpowszechnionym środkiem ekspresji w dekoracjach podłogowych willi oraz miejsc kultu, w miastach i latyfundiach.

Jednakże dopiero z nastaniem cywilizacji chrześcijańskiej sztuka mozaiki święci największe i nieporównywalne triumfy. Od IV do VII wieku sztuka i ikonografia chrześcijańska stają się wyrazem wewnętrznego przeżycia, symbolizmu i abstrakcji, mozaika zaś uprzywilejowanym narzędziem szerzenia biblijnego przesłania i jego teologii. Rawenna zachowała w swych słynnych zabytkach najbogatsze i najbardziej całościowe świadectwo niezrównanych cykli figuratywnych z tamtej epoki

Zabytkowe mozaiki raweńskie - zbiór kopii

Ten zbiór mozaik, stanowiących wierne kopie antycznych oryginałów, które do dzisiaj można podziwiać w zabytkach Rawenny, powstał na początku lat pięćdziesiątych XX wieku w celu popularyzacji na świecie miasta i jego bezcennych skarbów.

Realizację kopii powierzono grupie artystów mozaikarzy z Akademii Sztuk Pięknych, wiernych strażników tej pradawnej umiejętności ludzkich rąk. Cały zbiór wykonano w oparciu o złożoną i ścisłą metodologię, w celu zagwarantowania absolutnej wierności oryginałom.

Najpierw na przezroczystej kalce przyłożonej do oryginalnych mozaik odrysowano dokładny i pełny kontur wszystkich kostek. Potem skompletowano próbki wszystkich kolorów w różnych odcieniach, aby następnie zamówić u producentów szkła w Murano i Wenecji masy szklane, z których poprzez żmudne ręczne cięcie formowało się kostki mozaiki.

Mozaikę wykonywano metodą tzw. pośrednią, układając ją najpierw na prowizorycznej podstawie, czyli wapiennym podłożu, na którym wydrukowany był wzór z kalki, z którego to podłoża była ona następnie zrywana, czyszczona i ostatecznie ustawiana.

Mozaiki prezentowane na tej wystawie są kopiami zaczerpniętymi z wizerunków w Mauzoleum Galli Placydii, Bazyliki San Vitale i Sant’Apollinare Nuovo, z Baptysterium Ortodoksów i Kaplicy Arcybiskupiej. Wystawa pozwala nam podziwiać z bliska ich szczegóły, co nie jest możliwe w przypadku oryginałów bez specjalnych instrumentów.

Miasto Rawenna jest właścicielem 60 kopii: ich część, lub niekiedy cała kolekcja, były wystawiane w ostatnich 50 latach w Europie i na świecie. Pierwsza wystawa miała miejsce w roku 1951 w Paryżu.

Przesłanie raweńskich mozaik

Odczytanie przesłania raweńskich mozaik, zachowanych do dzisiaj w oryginalnych obiektach wczesnochrześcijańskich i bizantyjskich, może być wielorakie: jest to przesłanie historyczne świadczące o wzajemnym przenikaniu się wpływów rzymskich i bizantyjskich; jest to też przesłanie artystyczne, w którym wizerunki uformowane za pomocą małych szklanych kostek są realistyczne i symboliczne zarazem; wreszcie jest to przesłanie religijne przedstawiające chrześcijańską ikonologię i opisujące jej historię.

Raweńscy arcybiskupi i duchowni będący zleceniodawcami mozaik, byli ludźmi o głębokim przygotowaniu teologicznym, gotowymi zmierzyć się z wielkim artystycznym świadectwem schyłku antycznej rzymskiej cywilizacji. Niewątpliwie udało im się uzyskać doskonałość stylistyczną w cyklu mozaik bogatych w treści obecne w kulcie i w liturgii chrześcijańskich misteriów. Najbardziej autentyczne i głębokie objaśnienie przesłania raweńskich mozaik odnaleźć można do dzisiaj w Starym i Nowym Testamencie oraz w komentarzach.

Mozaikowe cykle raweńskie odzwierciedlają koncepcje dawnej symboliki chrześcijańskiej ściśle związanej z liturgiczną lekturą Pisma Świętego, w duchu sakramentalnym właściwym wybitnym autorom eklezjastycznym z V i VI wieku.

Poprzez zbiór mozaik raweńskich chrześcijaństwo– z początku anikoniczne – wzbogaca się po raz pierwszy o prawdziwie spójną ikonografię, w której przekaz biblijny i treści teologiczne zostają przedstawione za pomocą uniwersalnego języka wizerunków.

Z tego powodu tę unikatową spuściznę traktuje się w Rawennie z ogromną odpowiedzialnością, jako skarb o niezwykłym znaczeniu dla losów cywilizacji i kultury na świecie. Niniejsza wystawa stanowić ma świadectwo bijącego zeń światła prawdy, piękna i pokoju.

Tekst pochodzi z folderu o wystawie przygotowanego przez:  
Servizio Turismo e Attività Culturali Miasta Rawenna

 


powyzsze fot: J.C.