wystawa ordery
Powołanie Diecezji Pomezańskiej
A A A

Banderia Prutenorum Pierwszym przejawem działalności chrystianizacyjnej na terenie Prus, była nieudana misja św. Wojciecha w roku 997, zakończona jego męczeńską śmiercią. W XII wieku próby działalności misyjnej podejmowali Bolesław Krzywousty i jego synowie, nie przynosiły one jednak zadowalających rezultatów. Dopiero w XIII stuleciu zorganizowana działalność cysterskiego opata Gotfryda z Łękna, przy wsparciu papieża Innocentego III, zaczęła przynosić widoczne efekty. Dużą rolę odegrał w misji pruskiej - kontynuator działalności Gotfryda – cysters Chrystian, który od 1213 roku samodzielnie kierował akcją nawracania Prusów. Bulla papieża Innocentego III, wymieniając osiągnięcia chrystianizacyjne, oddawała Prusy pod opiekę arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Henrykowi Kietliczowi, do czasu powołania tam oddzielnego biskupa. Wkrótce, decyzją papieża, Chrystian został mianowany pierwszym biskupem misyjnym w Prusach, a jego siedzibą stał się najprawdopodobniej Zantyr. Chrystian, uzyskując liczne uprawnienia od papieża Honoriusza III, stał się niekwestionowanym władcą Prus, a w roku 1218 na mocy bulli papieskiej, uzyskał prawo do podziału Prus na diecezje i wyświęcenia biskupów, do czego jednak wówczas nie doszło. Kolejna nieudana próba powołania wiąże się z działalnością legata papieskiego Wilhelma z Modeny w połowie lat 20 XIII wieku.
Sytuacja zmieniła się po sprowadzeniu Zakonu Krzyżackiego, który wykorzystując fakt, iż biskup Chrystian działając na Sambii został uwięziony przez pogan, uzyskał od Grzegorza IX nadanie Prus, pod warunkiem uposażenia mających tam powstać biskupstw. Wspomniany Wilhelm z Modeny, na mocy dokumentu wystawionego przez papieża porozumieniu z Zakonem Krzyżackim, zobowiązany został do podziału Prus na diecezje, który i tym razem nie doszedł do skutku. Ostatecznego podziału ziem opanowanych przez Krzyżaków na cztery diecezje (chełmińską, pomezańską, sambijską i warmińską) dokonano w roku 1243, we włoskiej miejscowości Anagni, na polecenie papieża Innocentego IV.

Pierwszym biskupem pomezańskim został dominikanin Ernest, który w wyniku porozumienia z mistrzem krajowym Ludwikiem von Queden, otrzymał 1/3 diecezji jako uposażenie, zaś na stolicę biskupstwa wybrał Kwidzyn. W roku 1284 i 1285 fundowano kapitułę pomezańską, inkorporowaną do Zakonu Krzyżackiego, wówczas zapewne podjęto decyzję o podniesieniu dotychczasowego kościoła farnego do rangi katedry i budowie zamku kapituły pomezańskiej.